Vino Amore

Riesling

Riesling

Riesling

Na ons bezoek aan de VDP Weinbörse 2016 in Mainz, maar ook als een voorsorteren op de Rieslingweek (27 mei t/m 12 juni 2016) dit artikel over Riesling. De Riesling groeit in alle Duitse wijngebieden en beslaat een oppervlakte van ruim 21.000 hectare. Hij belichaamt als geen andere druif de Duitse wijncultuur.

Weingut Zotz, Heitersheim, Baden

Weingut Zotz, Heitersheim, Baden

Geschiedenis

De oudste, goed gedocumenteerde vermelding van riesling (en daarmee de eerste officiële) is er een van 13 maart 1435, in een kelderlogboek van de Graven van Katzenelnbogen. Daarin wordt melding gemaakt van de aankoop van 6 vaten “riesslingen” van een wijnboer/-handelaar uit Rüsselsheim, een plaats ten oosten van Mainz, aan de Main (Hessen, Duitsland) De groeiwijze, grootte van de druiven, de lange rijpingstijd en vorstbestendigheid duiden op verwantschap met wilde druiven. Op de langste Rieslingtraditie kunnen de producenten in de Rheingau en aan de Moezel bogen. Verwijzingen naar verspreiding in het huidige Rheinhessen en in de Pfalz zijn bekend uit het einde van de 15e eeuw en uit de eerste helft van de 16e. Riesling behoorde ook in de 17e en 18e eeuw al tot de van overheidswege aanbevolen druivenrassen. Nog altijd vraagt men zich af waar de naam precies vandaan komt. Heeft het woord Riesling te maken met ‘verrieseln’ (vroegtijdig afvallen van druifjes), met ‘reissend’ (hoog) zuur, met edel ‘Reis’ (twijg) of met ‘Rusling’ (donker hout)? Internationaal staat hij bekend als Rheinriesling, terwijl in Baden het synoniem Klingelberger gebruikt mag worden. Ook zie je wel eens Johannisberger (allen gebruikelijk in Engelstalige landen; de laatste is vernoemd naar Schloss Johannisberg in de Rheingau). Met de Welschriesling, die ondermeer in Oostenrijk, Italië en Slovenië geteeld wordt, heeft de Duitse Weisser Riesling niets gemeen.

Graach 1935

Graach 1935

Betekenis

In de 19e eeuw werd riesling het meest aangeplante druivenras van Duitsland. De Rheingau stond er helemaal vol mee en ook in langs de Moezel, Mittelrhein, Nahe en in Rheinhessen was de aanplant aanzienlijk. Mede doordat de rieslingwijngaarden aan rivieren lagen, verspreidde de aanplant zich gemakkelijk. Niet alleen in de Duitse wijngebieden had riesling een vlucht genomen, ook in de Elzas en in Oostenrijk was het inmiddels een populair ras. Duitse Riesling was aan het eind van de 19e eeuw, samen met de beroemde wijnen van Bordeaux, de duurste wijn ter wereld. De Riesling groeit tegenwoordig in alle Duitse wijngebieden en beslaat een oppervlakte van ruim 21.000 hectare. Dat komt overeen met circa 20% van de totale aanplant. De aanplant van de Riesling is de afgelopen twintig jaar met 5000 hectare toegenomen, goed voor het terugveroveren van de eerste plaats, vóór de Müller-Thurgau. Alle gebieden dragen daaraan bij, zij het in verschillende omvang. Langzaam verdwijnt gelukkig ook in Nederland de negatieve associatie van veel bekende Duitse wijndorpen en -gebieden met de massawijnen van weleer. Met name het Verband Deutscher Prädikatsweingüter, kortweg VDP, draagt hier een behoorlijke steen aan bij. Dit samenwerkingsverband van betere Duitse wijnboeren zet zich in het bijzonder in voor de promotie van kwaliteitswijnen met grote herkomst typiciteit. Eindelijk wordt er door zowel professionelen van de wijnwereld als steeds meer liefhebbende wijndrinkers weer met groot respect over Duitse wijnen gesproken, in het bijzonder over Duitse Riesling.

Weinprobe 1939

Weinprobe 1939

Teelt

De Riesling is een langzaam rijpend ras, dat gekenmerkt wordt door een fruitig zuur. Daarom is hij voorbestemd voor de noordelijke gebieden, waar hij in de late herfstzon zijn rijping voltooit. Hij stelt de hoogste eisen aan de ligging van de wijngaard, maar geringere aan de bodem. Afhankelijk van bodem en microklimaat geeft hij heel uiteenlopende wijnen. Optimale condities bieden de stenige steile hellingen langs de rivierdalen die goed warmte kunnen opslaan. Een andere eigenschap, die riesling heel geschikt maakt voor koelere klimaten, is zijn vorstbestendigheid. Door de hardheid en rijpheid van het hout van de rieslingstok, kan deze zonder problemen stevige winter- en nachtvorst verdragen (tot ± 25º Celsius). Enkel bij zéér plotselinge temperatuurdalingen, zoals tijdens de jaarwisseling van 1978/1979, toen de temperatuur plotseling zakte van +10º Celsius in de vooravond naar -20º Celsius in de nacht, is er sprake van effecten op de oogst van het volgende wijnjaar.

Zeller schlosskeller 1929

De Schröter was een beroep of vak dat vandaag niet meer bestaat. De Schröter vervoerde wijn of bier in vaten uit de kelder naar de auto of naar het schip. In de kelder werd het tot 1500 kg zware vat op een ingevette “Schrötleiter” gerold en met behulp van een lier trokken de Schröter het aan twee dikke hennep touwen bevestigde vat vervolgens langzaam naar boven, om het op de lage Schröter te laden. Krachtige wijn pompen en de triomftocht van de glazen fles hebben het beroep van de Schröters overbodig gemaakt. Uit dit beroep is de familienaam Schröder ontstaan.

Vinificatie en smaak

Rieslingwijnen zijn er in alle soorten, maten en kwaliteiten. De opvoeding ervan gebeurt ten dele in het traditionele grote houten foeder. Naast ongecompliceerde wijnen voor alledag biedt Riesling een rijke keuze aan predikaatswijnen. Bij de hogere kwaliteitsniveaus komen vaker zoete of edelzoete wijnen voor, terwijl ook heel wat Qualitäts- en Kabinettwijnen (vooral in de noordelijker gebieden) ter compensatie van de hoge zuurgraad met een beschaafd restzoet uitgebalanceerd wordt. De typische Riesling heeft een bleekgele, naar groengeel tenderende kleur. In de geur domineren perzik of appel. De smaak wordt gekenmerkt door pittig zuur. Bij Rieslings van leisteenbodems spreekt men van een minerale toets. Sommige wijnen ruiken naar vuursteen, oudere wijnen hebben vaak een interessante petroleumtoon. De natuurlijke zuurgraad biedt een goed potentieel voor verwerking tot sekt. Edelzoete Beerenauslesen, Eisweine en Trockenbeerenauslesen behoren tot de duurste Duitse wijnen in het buitenland. Rieslings moeten pas minimaal een jaar na de oogst gedronken worden. Vele bereiken hun optimale drinkrijpheid pas na enige jaren. Het bewaarpotentieel van topwijnen is bijna onbegrensd.

In het glas

Riesling behoort tot de meer aromatische druivenrassen. Het aromapotentieel van de riesling is bijzonder. Indien men bij het werken met riesling aan een aantal basisvoorwaarden voldoet (relatief koel klimaat, warme plek daarbinnen, beperkte opbrengst, lange rijping aan de stok, koele vergisting, etc.), dan kan zich een aromawaaier ontvouwen die zijns gelijke niet kent. Jonge, lichte Rieslingwijnen, naar smaak droog tot fruitig zoet, zijn ideale zomerwijnen. Aan tafel zijn gerijpte Rieslings beter op hun plaats. Zelfs oudere Spätlesen laten bij eten weer wat van hun jeugdigheid proeven en kunnen u overrompelen met hun vitaliteit. Droge tot halfdroge Rieslings passen goed bij lichte gerechten, gestoomde zee- en zoetwatervis, vlees met lichte sauzen en klein gevogelte. Halfdroge tot lieflijke Spätlesen harmoniëren goed met verse kaas. Fruitig zoete Spätlesen of edelzoete Auslesen zijn voortreffelijke begeleiders van fruitdesserts. Gerijpte edelzoete Auslesen en Beerenauslesen zijn optimale aperitieven bij feestelijke menu’s. Riesling kan ouderen als geen andere witte wijn. Grote, droge Rieslings kunnen met gemak tien jaar à vijftien jaar op de fles rijpen en kunnen dan nog steeds fris en levendig zijn. Grote zoete Rieslings, zeker die van de predikaten Auslese, Beerenauslese, Eiswein en Trockenbeerenauslese, maar ook hogere Spätlese, kunnen in veel gevallen héél oud worden; zeker twintig jaar, de besten meer dan veertig jaar. In sommigen gevallen lijkt er geen maximum aan de leeftijd van Riesling te zitten en kunnen de wijnen schijnbaar zonder problemen vele decennia ouderen.

 

Please follow and like us:
error

1 Reactie

  1. Margit

    Interessante achtergrond informatie bij een vaak ondergewaardeerde druif.
    En wat een variatie is er mogelijk met 1 druivenras; de ene Riesling is duidelijk de andere niet 🙂

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.