Weingut Schätzel – Kai Schätzel en Jule Eichblatt

1 – De nieuwe geest van de Roter Hang

Hoe Kai Schätzel en Jule Eichblatt een 600 jaar oud wijngoed transformeerden tot een van de spannendste, meest radicale plekken in de Europese wijnwereld

Soms zijn er van die momenten in de wijnwereld die een hele regio doen herleven — niet door een toevallige ontdekking van een nieuwe druif, noch door een generatie geluk, maar omdat één of twee mensen simpelweg anders kijken. Dieper, radicaler, vrijer, en tegelijk preciezer. Zo’n moment speelt zich af in Nierstein, op de rode hellingen van de Roter Hang. Het epicentrum van deze heropleving: Weingut Schätzel. De drijvende krachten: wijnmaker Kai Schätzel en medebestuurder en co-visionair Jule Eichblatt.

Hoewel hun domein relatief klein is, reikt hun invloed over Duitsland en ver daarbuiten. Ze worden gezien als visionairs — niet omdat ze modieus zijn, maar omdat ze een eigen, overtuigende visie hebben op wat Riesling, Silvaner en terroir kunnen zijn. Ze herdefiniëren spanning, textuur, energie, minimale interventie en levende bodems, altijd met een blik op generaties in plaats van enkel jaargangen. Met een combinatie van historische kennis, moderne technieken en bijna filosofische precisie creëren ze wijnen die het Duitse wijnlandschap opnieuw doen herleven.

2 – Terroir voordat terroir een hype werd

Lang voordat termen als “terroir gedreven” gemeengoed werden, werkte Kai Schätzel al op een manier die atypisch was voor Mittelrhein en Rheinhessen. Terwijl veel producenten wijnen maakten op basis van fruit, charme en directe drinkbaarheid, koos Schätzel radicaal voor bodemexpressie. De druif speelde een secundaire rol; het perceel stond centraal.

Zijn wijnen volgen eerder een Bourgondische logica: lage rendementen, handmatige selectie, spontane gisting, minimale filtering, rijping in grote, oude houten vaten, en altijd de zoektocht naar maximale spanning in plaats van maximale rijpheid. De wijnen zijn nerveus, strak en soms zelfs schurend in hun jeugd, maar vibreren altijd van energie — een karakter dat jonge Duitse wijnmakers vandaag nog steeds navolgen als de “Schätzel-lijn”.

Roter Hang, preciezer

De Roter Hang, de beroemde helling tussen Hipping, Ölberg, Pettenthal en Brudersberg, bestaat uit ijzerhoudende leisteen die door oxidatie zijn karakteristieke rode kleur krijgt (hematiet, Fe₂O₃). Eeuwenlang werd dit terroir ondergewaardeerd, versnipperd of vergeten. Kai Schätzel bracht het opnieuw op de kaart, met een radicaal vooruitstrevende focus die in de 21e eeuw bijna onbegrijpelijk was: saliniteit, kalkspanning, textuur boven aroma, reductie en lengte boven onmiddellijke drinkbaarheid.

3 – Historische vinificatie als toekomststrategie

Wat Schätzel bijzonder maakt, is niet alleen wat hij doet, maar waarom. Zijn radicale stijl komt voort uit een diep historisch bewustzijn. Hij heeft technieken uit de 18e en 19e eeuw afgestoft en opnieuw geïntroduceerd in de moderne context — niet als gimmick, maar omdat hij ontdekte dat ze vaak beter werken om terroir bloot te leggen dan veel moderne technische hulpmiddelen.

Zo gebruikt hij langer schilcontact, spontane vergisting, nauwelijks sulfiet, voetpersing, enorme houten vaten met dikke staves, en lange rijping op de fijne lies. Hij zoekt wijnen die niet gladgestreken zijn maar mee ademen met de plek waar ze vandaan komen. In een tijd waarin moderne vinificatietechnieken de norm waren — centrifuges, osmose, giststammen, aroma-retentie — koos hij bewust voor het omgekeerde. Hij wilde geen perfecte wijnen, maar eerlijke wijnen. Wijnen met nervositeit. Wijnen met een soort innerlijke elektrische stroom — wijnen die vertellen waar ze vandaan komen, niet wat iemand ermee gedaan heeft.

4 – Biodynamiek zonder dogma’s – de bodem als levend organisme

Wie Kai Schätzel spreekt, merkt één ding snel: hij is geen romanticus. Geen esotericus. Geen prater in mystieke termen. Zijn biodynamische aanpak is volledig geaard in observatie, in wetenschap, in boerenlogica.

In zijn wijngaarden draait alles om bodemgezondheid en regeneratie. Hij werkt met permanente groenbemesters, met klaver en kruidenmengsels die insecten aantrekken en de bodem luchtig houden, met minimale grondbewerking zodat mycorrhiza-netwerken intact blijven, met schapen tussen de rijen, en zonder synthetische pesticiden of herbiciden. De wijngaard is een ecosysteem — geen productieveld — en dat levert stokken op die diep wortelen, geconcentreerde bessen dragen, en een natuurlijk evenwicht ontwikkelen dat in de kelder nauwelijks nog gestuurd hoeft te worden.

Hij gebruikt biodynamische preparaten (zoals koemestpreparaat 500 en kiezelpreparaat 501), maar altijd functioneel: als precisie-instrument, niet als ritueel. Hij gelooft dat balans in de plant ontstaat door balans in de bodem — niet door dogmatische regeltjes. In de kelder trekt hij deze logica door: spontane vergisting, geen klaring, nauwelijks filtering, minimale sulfiet, veel geduld en grote oude vaten. Zijn wijnen worden niet gemaakt — ze worden begeleid.

Mycorrhiza-netwerken

Stel je voor dat planten en schimmels geheime partners zijn die elkaar helpen overleven. Dat is precies wat mycorrhiza doet. Het woord betekent letterlijk “wortelschimmel” en verwijst naar een slimme samenwerking tussen plant en schimmel. De schimmel groeit rond of zelfs in de wortels van de plant en fungeert als een soort super-wortel. De plant geeft de schimmel suikers die hij via fotosynthese heeft gemaakt, en de schimmel haalt water en voedingsstoffen zoals fosfor en stikstof uit de bodem, vaak veel efficiënter dan de plant zelf kan. Zo groeit de plant beter, blijft gezonder en kan hij zelfs beter tegen droogte of ziektes. Voor de schimmel is het ook een win: hij krijgt voeding terug van de plant. Mycorrhiza is dus een onzichtbaar netwerk van helpers in de grond, een soort natuurlijke superkracht voor planten.

5 – De solera als complexiteitsinstrument

Een van de meest fascinerende elementen van zijn werk is het solera-systeem dat hij toepast op onder meer Silvaner en Riesling. Geen klassieke sherry-solera, maar een subtiele, kleinschalige variant waarbij meerdere jaargangen in één groot houten vat worden samengebracht en onder een lichte florlaag rijpen.

Het resultaat: wijnen met gelaagdheid, spanning, diepte en consistentie — maar zonder de oxidatieve tonen die je in sherry vindt. De solera is voor hem geen stijlbepalende techniek, maar een middel om terroir nóg preciezer te laten spreken. Sommige van zijn Steiner-wijnen (bijvoorbeeld de Silvaner 20–23 en Riesling 17–23) zijn daar verbluffende voorbeelden van: levendig, nerveus, zilt en kalkgedreven, maar met een onmiskenbare extra laag die alleen langdurige, meerjarige rijping kan geven.

Op mijn vraag hoe hij op het Solera-idee gekomen is, antwoordde hij eigenlijk precies zoals hij werkt – “je moet je niet opsluiten in traditie, maar met open armen kijken naar alles wat de wijnwereld te bieden heeft.” Volgens Kai komt inspiratie uit cultuur, wetenschap, bodemkennis en internationale ontwikkelingen — en ja, ook uit iets onvermijdelijks als klimaatverandering. Het idee voor zijn solera ontstond dus niet omdat hij Spaans wilde doen, maar omdat hij gelooft dat een wijnmaker alleen vooruitkomt door nieuwsgierig te blijven en bereid te zijn technieken van over de hele wereld te omarmen wanneer ze iets toevoegen aan de expressie van zijn wijngaarden.

6 – De VDP en de briljante dwarsdenker

Binnen de VDP — de machtigste wijnorganisatie van Duitsland — wordt Schätzel beschouwd als een geniale grensganger. Aan de ene kant maakt hij Grosse Lage-wijnen die perfect passen binnen de regels: jaargangzuiver, plaatsgebonden, extreem precieze Rieslings uit Pettenthal, Ölberg en Hipping. Aan de andere kant produceert hij ook solera-wijnen, flor-wijnen, ongefilterde bottelingen en jaargangoverstijgende blends die volledig buiten het klassieke VDP-systeem vallen.

Wat opvalt: men gedoogt hem niet alleen, men bewondert hem. Zijn experimenten worden gezien als verrijking van het Duitse wijndiscours, niet als bedreiging. Hij rekt de regels op, maar breekt ze nooit. En precies daarom wordt hij getolereerd zoals alleen echte visionairs worden getolereerd: met een mix van bewondering, lichte irritatie en stille trots.

Hun invloed – van regio tot internationale avant-garde

De invloed van Kai Schätzel is inmiddels drievoudig:

Stijl – Hij heeft aangetoond dat Riesling en Silvaner radicaal strak, transparant en mineraal kunnen zijn — zonder verlies van diepte of drinkbaarheid. Veel jonge Duitse wijnmakers werken vandaag strakker, droger, reductiever en terroirgerichter dankzij zijn voorbeeld.

Regio – Hij heeft de Roter Hang weer op de kaart gezet als een van de spannendste rieslinggebieden ter wereld.

Filosofie – Hij heeft biodynamiek geherdefinieerd als nuchter, precies en niet-dogmatisch, ver weg van de zweverigheid die sommigen erin zien.

7 – Jule Eichblatt – de stille kracht die het geheel in beweging bracht

Wie denkt dat Schätzel enkel het werk is van Kai, mist de helft van het verhaal. De transformatie van het domein tot wat het vandaag is — een hotspot van modern denken, een magneet voor jong talent, een laboratorium voor duurzame landbouw — was onmogelijk geweest zonder de komst van Jule Eichblatt.

Jule komt uit Noord-Duitsland, uit een agrarische context. Ze studeerde, werkte als ondernemer, richtte een biologische voedselstartup op, en werd opgeleid tot systemisch coach en familietherapeut. Toen ze tijdens de oogst van 2020 Kai ontmoette, gebeurde er iets dat in retrospectief onvermijdelijk lijkt: twee mensen met dezelfde toekomstvisie, dezelfde obsessie voor regeneratieve landbouw en dezelfde gevoeligheid voor energie en balans — maar met totaal verschillende professionaliteit — besloten om hun krachten te bundelen.

Jule’s invloed op het domein is enorm en concreet

Modern Farming – regeneratieve landbouw & syntropie

Onder haar impuls begon het domein met agroforest-achtige systemen: bomen tussen de rijen, schapen die de begroeiing beheren, bodembescherming, biodiversiteit als doel op zich. Ze koppelt oude landbouwtradities aan nieuwe technieken zoals drones voor preparaatverdeling. Haar visie: wijnbouw moet onderdeel zijn van een regeneratief landschap, niet een extractieve industrie.

Modern Wine – wijn als uitdrukking van een levende plek

Samen met Kai ontwikkelde ze de moderne stijl van het domein: spontane gisting, flor, solera, lange rijping, minimale interventie. Geen dogma’s, wel radicale helderheid.

Modern Work – Kommune 3000

Ze creëerde een soort micro-gemeenschap op het domein: een plek waar jonge mensen van over de hele wereld wonen, werken, leren, mediteren, experimenteren. Geen traditionele hiërarchie, maar een collectief dat landbouw combineert met persoonlijke ontwikkeling. Ze zien wijnbouw niet als werk, maar als cultuur.

Mede-directeur

Ze is geen partner op de achtergrond: ze co-leidt het domein en bepaalt de strategische koers. Export, branding, netwerken, duurzaamheid, teamcultuur — ze drukt overal haar stempel op.

Samen vormen Kai en Jule een zeldzaam duo in de wijnwereld: een maker die teruggrijpt op eeuwenoude methoden en een denker die vooruit kijkt naar de volgende 50 tot 100 jaar.

Een nieuwe categorie – modern wine

Het duo Schätzel–Eichblatt heeft iets in gang gezet dat breder is dan wijn alleen. Ze introduceren een nieuwe categorie die ze zelf “Modern Wine” noemen: wijn gemaakt vanuit regeneratieve landbouw, minimale interventie, toekomstgericht denken en volledige terroir transparantie. Ze bedienen de niche tussen klassieke elitewijn en moderne natuurwijn: strak, puur, schoon, maar ook levendig, ongepolijst en karaktervol.

Deze stijl trekt een nieuwe generatie aan: jonge sommeliers, hippe wijnbars, universiteiten, internationale stagiaires, duurzame landbouwprojecten. Ze beïnvloeden de taal waarmee over wijn wordt gesproken: minder over fruit en aroma’s, meer over textuur, spanning, pH, levende bodem, energie.

Waarom Kai en Jule visionairs zijn

Visionairs worden niet herkend om wat ze nu doen, maar om wat hun werk over tien of twintig jaar blijkt te betekenen. Bij Schätzel en Eichblatt zie je die horizon al duidelijk:

• Kai en Jule restaureren een historische wijnbouwcultuur;

• Ze verbinden bodemgezondheid aan wijnkwaliteit;

• Ze introduceren regeneratieve landbouw in een traditioneel landschap;

• Ze begeleiden wijnen die de Duitse kwaliteitsnormen herdefiniëren;

• Ze inspireren jonge wijnmakers in heel Europa;

• Ze dwingen de VDP om opnieuw na te denken over regels en definities;

• En bovenal: ze creëren een manier van werken — een systeem — dat niet draait om jaargangen, maar om generaties.

Hun blik reikt tot 2050, 2100, 3000. Een tijdschaal die bijna niemand meer hanteert.

Het domein als laboratorium voor de toekomst

Wie vandaag door de Roter Hang loopt, ziet een landschap dat dankzij Schätzel opnieuw bruist. De steile hellingen, ooit bijna vergeten, zijn nu opnieuw een wereldwijd referentiepunt. De wijnen ervan worden niet langer gezien als varianten van Riesling of Silvaner, maar als expressies van terroir die op het hoogste niveau meespelen.

En het meest fascinerende: bij Weingut Schätzel ontstaat het gevoel dat dit nog maar de beginfase is. Dat hier een transitie gaande is waarvan de wijnwereld pas net begint te begrijpen wat de impact zal zijn. En dat Kai en Jule — zorgvuldig, geduldig, filosofisch bijna — bezig zijn om niet alleen een domein te maken, maar een denkmodel. Een blauwdruk voor wijnbouw in de 21e eeuw.

Daarom worden ze visionairs genoemd. Niet omdat ze hip zijn. Maar omdat ze de moed hebben om te luisteren naar het land, naar de bodem, naar de tijd, en naar wat wijn kan zijn wanneer je het durft los te laten.

8 – Een vergelijk

De stijl van Kai Schätzel en Jule Eichblatt bevindt zich op een eigen, flinterdunne koord tussen ascetische precisie, rauwe energie en radicale terroirexpressie — en precies daardoor vormt hun werk een intrigerend contrast met drie zwaargewichten uit de Duitse top: Klaus Peter Keller, Horst Sauer en Emrich-Schönleber. Waar Keller zijn wijnen vormgeeft als architectonische meesterwerken, met een bijna marmeren balans tussen perfecte rijpheid, textuur en kristallijne verfijning, kiest Schätzel voor een uitgesproken spanning die je eerder voelt dan proeft. Bij Keller is grootheid vaak synoniem met stilte, harmonie en een innerlijke gloed, terwijl Schätzel juist de vibratie van het moment, de spanning van kalk en leisteen, en de nerveuze energie van lage pH’s opzoekt. Keller polijst het terroir tot een diamant; Schätzel laat de steen nog ademen, met een randje ruwe waarheid dat je dwingt om opnieuw te proeven.

Vergeleken met Horst Sauer, die Silvaner groot heeft gemaakt door breedte, raffinement en bijna Bourgondische ronding te combineren met een plezierige drinkbaarheid, voelt Schätzels Silvaner aan als een andere taal binnen hetzelfde alfabet. Sauer zoekt de schoonheid in de balans van kracht en finesse, in wijnen die rijp, sereen en toegankelijk zijn zonder hun precisie te verliezen. Bij Schätzel daarentegen trekt de Silvaner zich smal, strak en mineraal in de hoogte op, zonder een spoor van romigheid. Sauers wijnen glijden; Schätzels wijnen trillen. Waar Sauers Silvaner je omhelst, duwt die van Schätzel je juist een berghelling op — maar het uitzicht dat je boven krijgt, is onvergetelijk.

Naast het werk van Emrich-Schönleber wordt het contrast misschien nog fascinerender. Schönleber staat bekend om Rieslings die als chirurgisch snijwerk door het gehemelte gaan: filigraan, transparant, uiterst zuiver en met een perfecte balans tussen fruit, zuurgraad en mineraliteit. Het is de Nahe op haar meest elegante, een stijl die je gerust klassiek kunt noemen in de beste zin van het woord. Schätzel beweegt zich in hetzelfde domein van transparantie, maar kantelt het geheel richting een meer experimentele, soms zelfs rauwere interpretatie. Waar Schönleber de Nahe laat zingen met kristalheldere tonen, laat Schätzel de Roter Hang fluisteren én ruisen, met flor-invloeden, solera-lagen en extreme droogheid die geen compromissen sluiten. Schönlebers Riesling is puur licht; Schätzels Riesling is licht dat door een prisma breekt en uiteenvalt in energie, spanning en ongepolijste textuur.

Samengevat positioneert Schätzel zich als de modernist tussen drie iconen van de moderne klassieke school. Keller staat voor kalme perfectie, Sauer voor genereuze harmonie, Schönleber voor glasheldere precisie. Tegenover hen vormt de stijl van Schätzel een gedurfde verschuiving: wijnen die minder gaan over fruit en vorm, en meer over bodem, energie, beweging en een bijna elektrische levendigheid. Waar de anderen de essentie van Duitse wijnbouw hebben verfijnd, lijkt Schätzel bezig die opnieuw te definiëren — soms tegen de stroom in, maar altijd met een visie die de toekomst van terroirwijn een nieuw gezicht geeft.

9 – 2023 Pettenthal Auslese

Wát een wijn! Een Auslese zoals je die zelden proeft!

De Auslese 2023 van Schätzel is geen gewone wijn. Ze komt van Riesling-druiven uit de iconische “Pettenthal”-wijngaard, een steile helling op de Roter Hang in Rheinhessen waar wijnbouw pure topsport is. In zulke wijngaarden krijg je geen cadeau: elke druif die er geoogst wordt, is het resultaat van precisiewerk en geduld.

Volgens Kai en Jule was 2023 een buitengewoon jaar. De zomer was warm, maar met precies genoeg vocht om de Riesling-druiven superrijp te laten worden. In de wijngaard schoten de meetwaarden – zoals °Oechsle en KMW – ver boven de klassieke Auslese-grenzen uit. Het soort seizoen dat je als wijnmaker maar eens in de zoveel jaar meemaakt.

Er gebeurde echter iets opvallends: er was nauwelijks botrytis aanwezig. Terwijl veel traditionele Auslesen juist leunen op die “edele rotting”, ontwikkelden deze Pettenthal-druiven hun extreme concentratie vooral door natuurlijke indroging aan de stok. Een zeldzaam fenomeen dat spontaan en sneller dan verwacht optrad vertelde Jule, waardoor er snel beslissingen genomen moesten worden.

De fermentatie verliep volledig spontaan met inheemse gisten en werd gevolgd door acht maanden rijping in gebruikte 600-liter houten vaten. Dit zorgde voor subtiele textuur zonder het fruit te overheersen. Ondanks de enorme hoeveelheid restsuiker (ongeveer 185 g/l) bleef het alcoholpercentage steken op slechts 7%. Tegelijk bleef de zuurgraad opvallend fris en levendig — precies het evenwicht waar grote Auslesen om bekendstaan. Kai noemt deze wijn niet voor niets “de zuiverste Auslese van zijn tijd”: de concentratie doet denken aan een Trockenbeerenauslese (TBA), terwijl de frisheid bijna Kabinett-achtig aandoet. Een combinatie die je vrijwel nooit tegenkomt. Zelf vind ik deze prachtige wijn eerder richting een Eiswein gaan, geen botrytis, maar een geweldig spannende zuurgraad! Een Eiswein zónder vorst!

Artikel ook vanwege fantastisch wijndiner georganiseerd door The Winecount