Duitsland wijnjaar 2024

Duitsland wijnjaar 2024 – Reden voor vreugde – de oogst van 2024 is volledig binnengehaald! Het jaar zal bij veel (ook VDP) wijnboeren in herinnering blijven als een bijna “oneindige herfst.” Terwijl sommige regio’s al eind augustus begonnen met de oogst voor mousserende wijnen, waren andere regio’s nog tot eind oktober bezig. Dit jaar werd gekenmerkt door late vorst, wat leidde tot ongelijkmatige rijping van de druiven en vroeg om nauwkeurige observatie, veel ervaring, intensief handwerk en – uiteindelijk – geduld. Maar het wachten, de spanning en het harde werk hebben hun vruchten afgeworpen. Er kon namelijk druivenmateriaal van hoge kwaliteit naar de kelders worden gebracht. Onze leden delen de bijzonderheden van het oogstjaar in hun regio.

137. Weinversteigerung Grosser Ring Trier – Jahrgang 2023

Duitsland wijnjaar 2024 – triomfen en uitdagingen

In de wijnbouw is geen enkel jaar hetzelfde als het voorgaande. Zo kende 2024 ook zijn uitdagingen, wat van de wijnboeren opnieuw alle ervaring en zorg vroeg om er opnieuw een topjaar van te maken – en ondanks alle hindernissen lijkt het dat te worden. Wat er aan gezond druivenmateriaal kon worden binnengebracht, is van uitmuntende kwaliteit.

Terwijl het de droogte in de lente was die de wijnboeren in 2023 zorgen baarde, was het dit jaar een golf van late vorst in april die leidde tot soms verwoestende verliezen in de wijngaarden. Dit was ook te wijten aan het feit dat de winter relatief warm was en de wijnstokken vroeg uitgelopen waren. De vorst zorgde ervoor dat de jonge knoppen op veel plaatsen afsterven. Terwijl de wijnstokken in sommige groeiregio’s konden herstellen van de vorst- en hagelschade en het werk in de wijngaarden gewoon doorging dankzij de tweede knopzetting, waren de gevolgen in andere regio’s verwoestend en leidden in sommige gevallen zelfs tot totale verliezen. In de teeltgebieden dicht bij het water en de gebieden die door het bos worden beschermd, werden bijvoorbeeld in sommige gevallen slechts enkele percelen getroffen. Omdat echter al in het voorjaar duidelijk was dat het oogstvolume voor sommige leden dramatisch laag zou zijn, vaardigde de VDP voor dit jaar een speciale regeling uit, waarbij de door de vorst getroffen wijnhuizen druiven mochten kopen van andere VDP-wijnhuizen (en dus geproduceerd volgens dezelfde criteria), wat anders verboden is. Deze wijnen krijgen een etiket op de achterkant met de woorden “Een wijn van de VDP Solidariteitsvereniging” en mogen nog steeds de adelaar op de capsule dragen. Op deze manier kan het verlies enigszins worden beperkt. Een voordeel hierbij is dat een zeer groot deel van de druiven met de hand wordt geoogst, wat het makkelijker maakt om een gerichte selectie te maken en ervoor te zorgen dat alleen gezonde druiven in de kelder belanden. Hierdoor is de kwaliteit meestal uitstekend, aldus vele wijnboeren.

Tweede knopzetting

Zodra de verschrikkingen van de vorst voorbij waren en de hoop gevestigd was op de tweede knopzetting van de planten, werd het warm, terwijl het tegelijkertijd begon te regenen. In sommige gevallen bleven de wijngaarden wekenlang nat. Daarom werden er al vroeg voorzorgsmaatregelen genomen om het risico op mogelijke schimmelziekten te minimaliseren. Het resultaat was een arbeids- en materiaal intensieve zomer. De gevolgen van de vorst vergezelden sommige wijnboeren tot in de oogst. Omdat sommige percelen bevroren waren en andere niet, rijpten de druiven op heel verschillende tijdstippen. De rijpingstijden waren ook erg verschillend in de verschillende teeltregio’s. Terwijl de oogst van de mousserende basiswijnen in Saksen eind augustus begon, de vroegste oogst ooit, waren de wijnhuizen aan de Moezel, Saar en Ruwer, die traditioneel de achterhoede vormen qua tijd, nog tot eind oktober bezig met de oogst. Dit gaf de indruk van een extreem lange herfst met veel “stop and go”, die echter ook zijn positieve kanten had, omdat de langere rijpingsperiode de druiven in staat stelde om intense aroma’s te ontwikkelen. Het is duidelijk dat we ons dit wijnjaar nog lang zullen herinneren – vooral vanwege de spannende, weer gerelateerde diversiteit. De zeer verschillende ontwikkeling in bepaalde gebieden leidde tot lagere opbrengsten, maar ook tot jonge wijnen met een uitzonderlijke expressiviteit en intense smaken.

Ahr

Goede balans tussen zoetheid en zuurgraad

“De late vorst veroorzaakte dit jaar aanzienlijke schade aan de Ahr. De twee nachten vorst in het voorjaar zorgden ervoor dat tot 50-55% van de scheuten uitvielen, wat het oogstvolume aanzienlijk beïnvloedde. Vooral vroege variëteiten die al tijdens de knopfase getroffen waren, waren hier gevoelig voor. In de loop van het jaar werd duidelijk dat de vorstschade ook de vitaliteit van de getroffen wijnstokken aantastte, wat resulteerde in een ongelijkmatige rijping van de druiven. Ondanks intensieve verzorging en gerichte maatregelen konden de beschadigde percelen hun gebruikelijke opbrengstniveau niet halen.

Over het geheel genomen kan het wijnjaar worden gecategoriseerd als uitdagend, arbeidsintensief, tijdrovend, veeleisend en energie-intensief. De oogst in het Ahrdal begon dit jaar iets later dan normaal, rond half tot eind september, afhankelijk van de individuele percelen en druivenrassen. Door de vorstschade en de hoge schimmeldruk waren de oogsthoeveelheden aanzienlijk lager, op sommige locaties tot minstens 50-70% onder het langetermijn gemiddelde. De kwaliteit van de druiven was echter verrassend goed, vooral bij de later rijpende rassen. De koele nachten in de nazomer en herfst zorgden voor een langzame rijping, waardoor de druiven een goede balans van suiker en zuurgraad hadden. We konden de oogst begin oktober afronden en verwachten een wijnjaar dat topkwaliteit zal opleveren, vooral aan de bovenkant, ook al zijn de hoeveelheden zeer beperkt.”

Baden

Dit wijnbouwgebied werd praktisch gezien vanaf Freiburg noordwaarts getroffen door de late vorst in april, en over het algemeen geldt: hoe noordelijker, hoe groter de vorstschade. In de wijnbouwgebieden ten zuiden van Freiburg waren er nauwelijks aanzienlijke gevolgen door de vorst. De aanhoudende regenval gedurende het groeiseizoen leidde in de wijnbouwgebieden aan de Boven-Rijnvlakte en langs de hellingen van het Zwarte Woud tot een constante druk van schimmels in het loof. Voor de ecologisch werkende wijngaarden was er daarbij een uitzonderlijk intensieve inspanning nodig om de situatie zo goed mogelijk onder controle te houden. Uiteindelijk slaagden alle wijnmakers in Baden erin, dankzij grote inspanningen, een buitengewoon goede kwaliteit te behouden, die in de meeste gebieden gepaard ging met aanzienlijke verliezen in de kwantiteit. Terwijl de oogst rond de Bodensee en in het Markgräflerland op het langjarige gemiddelde ligt, stapelen de opbrengstverliezen zich op in gebieden met vorstschade.

Het blijft daarnaast algemeen zo dat de oogst veel eerder plaatsvindt dan enkele decennia geleden, hoewel deze dit jaar iets later begon dan in de afgelopen jaren. Dit komt, naast de klimaatontwikkeling, ook door de ontwikkeling van een specifieke wijnstijl die in de VDP-wijngaarden wordt nagestreefd.

Franken

De koude nachten eind april 2024 troffen Franken hard en zorgden aanvankelijk voor schok en onzekerheid. Achteraf bleek echter dat de kou een positief effect had. Ondanks een verlies van tot wel 30% van de oogsthoeveelheid en de aanvankelijke schade op bijna de helft van de wijngaarden, konden we uiteindelijk goudgele, uitzonderlijk smakelijke druiven oogsten. Door intensief werk en toewijding slaagden we erin om van de moeilijke situatie iets bijzonders te maken – uiteindelijk bleek dit een zegen. Het groeiseizoen begon veelbelovend met milde wintermaanden en een vroege uitloop. De regenrijke zomermaanden dwongen ons tot intensieve zorg om het beste uit de wijngaarden te halen. Met gerichte maatregelen en veel geduld konden we de druiven optimaal verzorgen en beschermen, wat ons later een oogst van uitzonderlijke kwaliteit opleverde.

Door de bijzondere omstandigheden waren de oogsthoeveelheden uitzonderlijk laag. Toch zijn onze wijnmakers zeer tevreden met de kwaliteit van de druiven. Aan het einde van het groeiseizoen toonden de druiven, vooral de Silvaner, door het bijzondere weerverloop een opmerkelijke intensiteit in smaak. Door zorgvuldig handwerk en nauwkeurige selectie zijn wijnen ontstaan die zullen overtuigen met diepgang en kracht. Het oogstjaar 2024 laat indrukwekkend zien dat minder soms echt meer is. Deze wijnen zullen hun ontstaan met trots weerspiegelen – het oogstjaar 2024 zal in elk glas te proeven zijn.

Mittelrhein

Bij ons was het jaar heterogeen, wat komt doordat het wijnbouwgebied Mittelrhein zich over bijna 100 kilometer uitstrekt tussen Bingen en Bonn. Hierdoor varieerde de vorstschade sterk. Terwijl bijvoorbeeld Bacharach deels zwaar door de vorst werd getroffen, bleven wij in Bopparder Hamm grotendeels gespaard. Wat de regenrijke zomer betreft, was het een voordeel dat we veel zuidelijke hellingen hebben, waardoor de wijnstokken altijd snel opdroogden. Ook door de steen- en leisteenbodems bleef de ondergrond aan de Mittelrhein door de vele regen relatief stevig, waardoor hij goed begaanbaar bleef. Daarom zeggen we bij ons altijd: liever meer regen dan droogte.

De opbrengst verschilde sterk per plaats en was afhankelijk van de mate waarin de VDP-wijngaarden door de vorst waren getroffen. Bij ons op het bedrijf waren we zeer tevreden over zowel de hoeveelheid als de kwaliteit van de druiven. Vooral de Riesling, onze hoofdsoort, reageerde zeer goed op het koelere weer en zowel de Oechsle-waarden als de aromarijping waren uitstekend.

Mosel Saar Ruwer

Aan de Mittelmosel hadden we een goede vruchtzetting van de wijnstokken, maar aan de Saar en de Ruwer is de opbrengst door de vorst zeer laag – historisch laag zelfs. Aan de Saar varieerde de schade van matig tot zeer ernstig. Sommige percelen in de buurt van het water werden deels door de nevel, die zich over de wijnstokken legde, tegen de vorst beschermd. Er zijn bedrijven die niets kunnen oogsten en anderen die slechts de helft oogsten. Bijna niemand oogst volledig. Omdat het in de lente en zomer soms dagen- en wekenlang erg vochtig was, was er veel schimmeldruk in de wijngaarden. Dit vergde veel werk, ongeacht of men ecologisch werkte of niet.

De oogst begon in september met de Burgundersoorten. Daar waar de Riesling goed door de vorst heen kwam of de tweede generatie druiven rijp werd, kon men al snel beginnen met oogsten. Over het algemeen heeft de vorst de oogst echter vertraagd en de opbrengsten verminderd. Bij de oogst moest bovendien zorgvuldig geselecteerd worden, want: elk probleem dat er in de wijngaard is, blijft geen probleem in de kelder als je het buiten laat. Wat we uiteindelijk konden binnenhalen, heeft echter een mooie aromatiek. Het wordt een spannend oogstjaar.

Nahe

De late vorsten aan de Nahe vielen zeer verschillend uit. Er zijn gemeenten die vrijwel gespaard bleven, zonder noemenswaardige schade, en andere waar 100% van het jonge loof is bevroren. In sommige gebieden liepen de secundaire knoppen snel uit, zodat er al gauw bijna geen verschil meer zichtbaar was in de groeistand. In andere gebieden duurde het echter erg lang, wat leidde tot een duidelijke vertraging in de rijping. Het loof groeide overal, maar druiven waren niet altijd te vinden. De ongelijke uitloop zorgde in ieder geval voor een enorme extra inspanning bij het bladwerk. Bovendien maakten de langdurige natte periodes in de zomer een verhoogde inspanning voor plantbescherming noodzakelijk om de schimmeldruk tegen te gaan.

Voor ons als VDP-wijnmakers staat de kwaliteit echter altijd voorop: De oogst van de Burgundersoorten verliep aan de Nahe heel ontspannen. De druiven waren supergezond, de kwaliteit uitstekend. Bij de Riesling verliep de rijping zeer langzaam. Het was een afweging waar de druiven gezond genoeg waren om ze nog enkele dagen te laten hangen, en waar men de beginnende Botrytis voor moest zijn. Meerdere oogstbeurten waren vaak essentieel om het gewenste druivenmateriaal te krijgen. Opnieuw was een sterk team cruciaal om de nodige selecties uit te voeren. Waar deze selectiewerkzaamheden voor gezond, volledig rijp oogstmateriaal mogelijk waren, wordt ook in 2024 een zeer goede kwaliteit verwacht. De wijnen die nu vergisten, tonen een fijne fruitigheid en levendige zuurgraad. We kijken uit naar uiterst elegante Rieslings met een frisse stijl.

Rheingau & Hessische Bergstraße

In ons wijnbouwgebied heeft de vorst vooral Oestrich-Winkel en de percelen aan de Rijn getroffen. Daarna viel er veel regen, en dat tot augustus – dit heeft in de Rheingau een grote golf van peronospora veroorzaakt, die ons meer zorgen heeft gegeven dan de vorst en de oogsthoeveelheden sterk heeft gedrukt. Het wisselvallige weer heeft ervoor gezorgd dat het langer duurde voordat alle druiven rijp waren. We zijn op 5 september begonnen met de oogst en waren pas midden oktober klaar. Soms moesten we tussendoor zelfs pauzeren. Vooral bij de Riesling duurde het erg lang. Vooral voor de VDP.GROSSES GEWÄCHS®-wijnen moesten we heel precies kijken om perfecte druiven te oogsten. Desondanks hebben we goede mostgewichten bereikt, die soms ook een langere schilinweking mogelijk maakten.

Rheinhessen

We zijn goed voorbereid aan het groeiseizoen begonnen. Ondanks alle turbulentie om ons heen, bleven de meeste wijngaarden van de VDP.Rheinhessen gespaard van de vorst. We zijn bovendien erg blij met onze steenrijke en blootgestelde wijngaarden, en de vele regen aan het begin van het jaar deed ons hopen op een goed verzorgd jaar. Een nat jaar betekent natuurlijk veel werk, maar we hadden meteen het gevoel dat er iets goeds aan het groeien was, waardoor we het werk graag hebben gedaan. Zo begon de oogst dan ook met goede omstandigheden: het was droog, de druiven waren mooi rijp en zeer gezond. In de tweede helft begon het echter te regenen, wat dit jaar wel te verwachten was, maar daardoor waren er veel “stop & go”-momenten tijdens de oogst, wat nooit prettig is. Maar de druiven hadden door de vele regen in de zomer een geweldige elasticiteit. Het was dan wel een kwestie van geduld, maar er waren geen drama’s door infecties of rot.

De langere rijpingsperiode en het geduld hebben zich uitbetaald en er konden tot het einde van de oogst prachtige kwaliteiten worden geoogst. We verwachten geen superrijp jaar, maar eerder een Cool-Climate-oogst, een echte klassieker. En door de vroege start van het groeiseizoen en de koele temperaturen in de zomer hadden we een ongelooflijk lange vegetatieperiode die nooit te heet werd, en de wijnstokken waren altijd goed verzorgd, wat ons hoopvol maakt voor een goed oogstjaar. Het werk was intensief en veeleisend, maar het heeft zich geloond!

Sachsen/Saale-Unstrut

We zijn ongeveer drie weken geleden klaar met de oogst. Midden september zijn we begonnen en het heeft bijna twee weken geduurd. De late vorst in de lente heeft ons helaas volledig getroffen, waardoor we zwaar zijn getroffen. Kwalitatief zijn we zeer tevreden, maar kwantitatief is het een ramp. We zitten op 20 procent van wat we hadden kunnen hebben, waardoor we de gehele basislijn moeten aanvullen door in te kopen. Als het een normaal jaar was, zouden we zeer tevreden zijn. Toch zijn we redelijk tevreden. In de vaten in de kelder ligt nog veel van 2022 en 2023, wat nog niet gebotteld is – dat zal ons ook helpen.

Württemberg

Het was qua opbrengst een kleiner oogstjaar dan normaal, maar door het koele en natte seizoen hebben we echt geweldige aroma’s; we hebben meer zuren en frisheid. Dit vind ik vooral bij Riesling leuk, maar ook bij de rode wijnen, wanneer er koelere jaren zijn. Door de vorst hebben we natuurlijk aanzienlijk minder opbrengst, en het heeft tijdens de oogst af en toe geregend, waardoor het een vrij vermoeiende herfst was, die echter uiteindelijk snel voorbijging. Wat er nu in de kelder aan het gisten is, is erg leuk vanwege de frisheid die de mosten door de zuren hebben.