Voor Home klik op het Vino Amore logo! info@vinoamore.nl

Vino Amore

Savoie – een betoverende parel in het Oosten van la douce France!

Savoie – een betoverende parel in het Oosten van la douce France!

Savoie is een schilderachtige wijnstreek in het oosten van Frankrijk, grenzend aan het meer van Genève (en daarmee aan Zwitserland) en Italië. Wij doorkruisden deze regio twee jaar geleden – hoewel covid nu een streep door de plannen zet – zijn wij voornemens om dit mooie gebied zeker nog méér te gaan bezoeken. Wat mij betreft valt de Savoie onder de noemer ‘klein maar fijn’. Met iets meer dan 6000 km² behoort het tot de minder grote Franse wijngebieden en ook het aantal inwoners is met ruim 400.000 beperkt te noemen. De drie arrondissementen Albertville, Chambéry en Saint-Jean-de-Maurienne met hun 19 kantons en 305 gemeenten bieden echter een groot aanbod aan culinaire specialiteiten, unieke druivenrassen, dito wijnen en fraaie natuurgebieden, inclusief belangrijke skigebieden waaronder Les Arcs, La Plagne en Val Thorens. Zomer en winter komen natuurliefhebbers en sportieve mensen naar deze streek voor het maken van lange wandelingen of om te skiën, maar ze komen natuurlijk ook voor de heerlijke wijnen. Chambéry klinkt als een bel voor alle skifanaten die de stad als een verplichte passage zien op hun weg naar hoger gelegen skioorden maar zelden als een wijngebied. De rit via de snelweg die de Isère volgt, roept geen enkele gedachte op bij het lezen van de namen Apremont, Arbin, Chigin… Het is pas als men boven is, aan één of andere bar, dat de flessen met het logo Savoie aan de namen van de wijngaarden beneden herinneren. De bergrestaurants slijten, tijdens het skiseizoen, een groot gedeelte van de Savoie wijnproductie.

Savoie

Savoie  – Geschiedenis

De Savoie en hun inwoners de Savoyards, danken hun naam aan ‘Sapaudia of Sabaudia’, Latijns voor “land bedekt met berken”. De geschiedenis gaat vele duizenden jaren terug met o.a. invloeden van Grieken die al ver voor het begin van onze jaartelling wijngaarden aanlegden in Frankrijk en vooral de van origine Keltische stam de Allobroges die er wellicht al de (vermeende) historische druif ‘Vitis allobrogica’ gebruikten. De wijnbouw in de Savoie is letterlijk zo oud als de weg naar Rome. De streek lag op een heel belangrijk knooppunt voor het Romeinse leger. 500 v.C. gebruikten zij de wijnen al als handelsmiddel. In de eerste eeuw na Christus was het verboden om nieuwe aanplanten te doen in de regio onder het bewind van de Romeinse keizer. In het Romeinse Rijk heerste in die tijd religieuze tolerantie. Maar iets later werd de macht van de Kerk steeds groter en werd wijnbouw wederom geaccepteerd en zelfs gestimuleerd. In de middeleeuwen (1556), legde de hertog Emmanuel-Philibert opnieuw een limiet op de wijnbouw. De wijngaarden mochten niet meer dan een derde uitmaken van het gehele landbouwoppervlak. Door allerlei nieuwe technieken kwam er in de 18e eeuw een grote vooruitgang in de wijnproductie. Tot een kleine 100 jaar later de ramp met de druifluis kwam. Veel wijngaarden verdwenen maar er werden weer betere aangeplant. Van groot belang voor de ontwikkeling van de streek is uiteraard het Huis van Savoye geweest, de adellijke dynastie die 9 eeuwen lang onlosmakelijk verbonden is geweest met de regio; formeel kwam er pas in 1946 een einde aan hun (al dan niet volledige) heerschappij.

Savoie  – Het Huis Savoye

Het Huis Savoye (Italiaans: Casa Savoia) is een adellijke dynastie die oorspronkelijk over Savoye regeerde. De stamvader van het huis is Humbert Withand (1003-1048), de eerste graaf van Savoye. Tijdens de Spaanse Successieoorlog in het begin van de 18e eeuw koos Victor Amadeus de kant van de Habsburgers en via het Verdrag van Utrecht beloonden zij hem met grote gebieden in het noorden van Italië, en een koningskroon in Sicilië. De heerschappij van het Huis Savoye over Sicilië duurde slechts zeven jaren (1713–1720). Het prestige van deze koningstitel en de rijkdom van Palermo versterkte de positie van de dynastie. In 1720 werd, in het kader van de Spaanse Successieoorlog, Sicilië geruild voor Sardinië. Voortaan noemden ze zich koningen van Sardinië. In 1861, toen Italië verenigd werd, werden zij koningen van Italië. De samenwerking van koning Victor Emanuel III met de dictator Benito Mussolini van 1922 tot 1943 werd de dynastie fataal. De heerschappij van de Savoyes eindigde in 1946 na 999 jaar met een referendum waarin het Italiaanse volk de republiek als staatsvorm koos. Tot 2002 was het de mannelijke leden van het Huis Savoye bij grondwet verboden Italië te betreden.

Savoie  – Wijnbouw

Wijnbouw is eigenlijk altijd verbonden geweest met de Savoie en heeft in de loop van de eeuwen een aanzienlijk deel van het landschap en de economie gedomineerd, soms zelfs teveel. In 1556 bepaalde Hertog Emmanuel-Philibert daarom dat wijngaarden maximaal 1/3 van het totale landbouwoppervlak mochten uitmaken. Een andere belangrijke historische gebeurtenis was de bergstorting in 1248, toen een enorm deel van de Mont Granier afbrak en 500 miljoen m³ aan rotsblokken diverse dorpen verwoestte en circa 5000 mensen doodde. Opmerkelijk genoeg vormt dit puin nu de bodem van twee ‘dénominations géographiques’ (voorheen cru’s genoemd); Abymes en Apremont. Biologische wijnbouw lijkt ook in de Savoie de basis voor een succesvolle toekomst en steeds meer producenten richten zich op biologische en/of biodynamische wijnbouw en vins naturel.

Savoie  – Terroir

Van de ruim 2000 ha aan wijngaarden ligt zeker 80% in het departement Savoie en de rest in de Haute-Savoie, Isère en Ain. Hoewel velen wijngaarden op steile hellingen hoog in de bergen verwachten, liggen de wijngaarden meestal ‘slechts’ op een hoogte van 250 tot 450 meter. Verschillen in de bodems (veel kalkrijke glaciale en alluviale afzettingen of sedimentair gesteente), hoogte en expositie zorgen voor de nodige variatie aan microklimaten en terroir, met elk hun voordelen voor bepaalde druivenrassen. Formeel worden er 11 (hoofd-)terroirs onderscheiden: Carra, Cevins, Cluse de Chambéry, Combe de Savoye, Côte d’Arve, Maurienne, Montagne du Chat, Rive Sud du Léman, Rives du Rhône, Tarentaise en Vallée des Usses. Wat ze gemeen hebben is een overwegend continentaal klimaat met meer of minder Alpine en Mediterrane invloeden, waarbij rivieren en het Meer van Genève extremen qua temperatuur beperken.

Savoie  – Druiven

De Savoie is als wijnstreek het ontdekken waard, alleen al omwille van de 4 unieke inheemse druivenrassen:

  • witte Jacquère
  • Altesse (Rousette)
  • Gringet
  • Mondeuse

De toegestane druivensoorten zijn echter talrijk.

Witte wijn

Savoie: Aligoté, Altesse, Jacquère, Chardonnay, Malvoisie en Mondeuse. Haute-Savoie: Molette, Gringet, Rousette d’Ayze en Chasselas. In de l’Ain is ook Chasselas toegestaan en in de Isère Marsanne en Verdesse.

Rode wijnen

Gamay, Mondeuse, Rousanne en Pinot Noir. In de Savoie is ook Persan, Cabernet Franc en Cabernet Sauvignon toegestaan. In de Isère is verder ook Persan, Adaui, Servanin en Joubertin toegelaten. Vele cru’s zijn echter gereserveerd tot één druif. De Chignin-Bergeron mag uitsluitend Bergeron bevatten en de cru’s Marin, Marginan en Ripalle mogen uitsluitend Chasselas bevatten.

Ongeveer 70% van de druiven is wit en een deel daarvan autochtoon/regionaal. De uiteindelijk productie is beperkt; de Savoie levert net iets meer dan een half procent van de totale productie aan Franse AOP-wijnen. Het merendeel van de gemiddeld 16 miljoen flessen wordt in de regio zelf verkocht, amper 5% gaat naar het buitenland. Onder de 23 geregistreerde druivenrassen verschillende die we niet of nauwelijks ergens anders dan in de Savoie aantreffen. Speciale aandacht gaat nog uit naar de ‘vitis allobrogica’, mogelijk een soort oerdruif die verwant zou kunnen zijn aan o.a. de durif, marsanne, mondeuse (wit en blauw), roussanne, syrah en viognier. Hij wordt ook in verband gebracht met de pinot noir en hij zou in de oudheid een beroemde wijn hebben opgeleverd, de ‘le vin poissé / vinum picatum’ o.a. door Plinius de Oudere beschreven in zijn Naturalis historia. Welke druif het precies was en of er nog enkele stokken in de Savoie staan, staat al jaren ter discussie; concrete bewijzen ontbreken. Van de meer nationale en internationale druivenrassen verdient de roussanne nog een extra vermelding; deze druif (in de Savoie bergeron genoemd) vormt de basis van één van de belangrijkste wijnen uit de Savoie, de Chignin Bergeron.

Savoie  – AOP’s

De belangrijkste herkomstbenaming is Vin de Savoie (stille, moussserende en licht mousserende wijnen). Er zijn in totaal 18 cru’s die hun naam op etiket mogen plaatsen. De herkomstbenaming Roussette de Savoie (uitsluitend gemaakt van de inheemse druif Altesse dat synoniem is voor Roussette) kent 4 cru’s.

In 1948 kregen de wijngaarden van Crépy kregen een AOC. De Vins de Savoie werden een AOVDQS in 1954 om 19 jaar later hun AOC status te krijgen.

  • Seyssel (sinds 1942)

Deze A.O.C omvat stille witte wijnen (Seyssel) en mousserende wijnen (Seyssel moussseux).Ze worden bereid met de Altesse (Roussette).

  • Crépy (sinds 1948)

Witte wijnen van de Chasselas druif.

  • Roussette de Savoie (sinds 1973)

Witte wijnen met 100% Roussette (Altesse). Er zijn 4 zones die zich Cru mogen noemen: Frangy, Marestel, Monterminod en Monthoux, waarvan de Marestel de meest befaamde is.

  • Vin de Savoie (sinds 1973)

Generieke appellation die 59 gemeenten telt waarvan 17 Cru’s: Abymes, Apremont, Arbin, Ayze, Charpignat, Chautagne, Chignin, Chignin-Bergeron, Cruet, Jongieux, Marignan, Marin, Montmélian, Ripaille, Sainte-Marie-d’Alloix, Sainte-Jeoire-Prieuré en Saint-Jean de la Porte.

Kenmerken van Savoie wijnen

De meeste wijnen hebben een erg aangenaam alcoholpercentage: 12% is heel normaal. Alleen de wijnen van de roussanne / bergeron zijn rijker, deze bezitten niet zelden 14% alcohol, maar blijven perfect in balans en heerlijk drinkbaar. Alle wijnen bezitten een aangename fraîcheur die ze ook heel verteerbaar maakt. Vooral de wijnen van de altesse beschikken over een buitengewoon aangenaam levendig, eigen karakter, vaak met een zilt accent. Bij de rode wijnen is soms wat geduld en een open houding t.o.v. de wijnen nodig; de mondeuse is ‘ietwat’ eigenwijs en bezit een tanninestructuur die soms ‘even wennen’ is en vaak om compensatie van eten vraagt. De veelzijdigheid van de wijnen benadrukte de kwaliteiten van de Savoie en nodigt telkens uit weer nieuwe aspecten van deze kleine, maar fijne wijnstreek te blijven ontdekken.

Domaine Chevallier Bernard

In deze hoek van Savoye werden altijd wijnstokken verbouwd. Op het landgoed specialiseerden Marcelle en Francis Chevallier zich in de wijnbouw in de jaren 70. Wat ons betreft, Jean-Pierre Bernard en Chantal Chevallier, wij ontmoetten elkaar in Beaune tijdens onze studies in BTS in oenologische wijnbouw. Voordat we het landgoed in 1996 overnamen, werkten we in Beaujolais in andere wijn- en wijngebieden. Toen we de winery overnamen, hebben we onze twee achternamen gecombineerd om het landgoed Chevallier Bernard te creëren. In 2016 kwam onze zoon Antoine bij ons.

De wijngaarden in Savoye hebben een lange gemeenschappelijke geschiedenis die al meer dan 2 millennia is geschreven. Drie data markeren hun unie:

  • 1432: de Altesse-druivensoort, die de beroemde Roussette de Savoie geeft, wordt geïmporteerd uit Cyprus door de graaf van Marest, terug van de kruistocht. De wijn die op de karakteristieke Jongieux-heuvel wordt geproduceerd, zal dus de naam Marestel aannemen, net als de Jongieux Marestel-heuvel;
  • 1973: verkrijgen van het gecontroleerde oorsprongslabel Vin de Savoie. De democratisering van de wintersport en de verbetering van de kwaliteit van de wijnen zorgden toen voor een aanzienlijke ontwikkeling van de wijngaard;
  • 1989: de wijngaard van Jongieux krijgt een geografische naam en de geproduceerde wijn heet nu Vin de Savoie Jongieux. Het is een belangrijke datum voor alle Jongiolans!

Jongieux

Jongieux is een van die wijngaarden die we niet zullen vergeten. Het open middengebergte biedt een landelijk panorama. De wijnstokken zijn gevestigd op de puinhellingen van de Mont Charvaz. Ze liggen op het zuidwesten en profiteren van maximale zonneschijn tot de laatste stralen van de ondergaande zon. De karakteristieke helling van Marestel vormt het hart van de wijngaard. De bakermat van het druivenras Altesse, klimt tegen de berg op.

De wijngaarden

De wijnstokken gedijen op de berghelling op zeer steenachtige bodems. Een groot deel van de wijngarden kan volledig gemechaniseerd geplukt worden, alleen de percelen die op de helling van Marestel worden gecultiveerd zijn dat niet. De verschillende druivenrassen die op de 13 hectare van het Domaine worden verbouwd, zijn:

  • la Jacquère
  • l’Altesse
  • le Chardonnay
  • le Gamay
  • la Mondeuse

Van 2006 tot en met 2017 was de vignoble Agriculture Raisonnée gecertificeerd. In lijn met deze aanpak heeft het domaine eind 2016 de High Environmental Value-certificering verkregen, die getuigt van hun aanpak ten gunste van biodiversiteit door hun engagement voor milieuvriendelijke praktijken. Elke actie die in de wijngaard wordt uitgevoerd, wordt het hele jaar door bepaald door observaties of analyses. De heggen zijn behouden, de hellingen en de wijngaard zijn met gras begroeid, wat een grote diversiteit aan flora en fauna bevordert.

De kelder

De nieuwe kelder is operationeel sinds de oogst van 2004 en werd ontworpen en gebouwd om de integriteit van de druif het best te respecteren en de overdracht van sap en wijn te beperken. Dit respect, evenals traditionele werkmethoden gecombineerd met moderniteit, maakt het mogelijk om authentieke wijnen te verkrijgen, typisch voor de terroirs. Het gebouw herbergt de wijnkelder en de opslag van wijnen en flessen in ruimtes met airconditioning. In 2014 hebben de eigenaren dit gebouw vergroot om meer functionele flessenopslag en ordervoorbereiding te bieden.

Guide Hachette Des Vins 2021

Met trots en groot genoegen kondigden Jean-Pierre en Chantal aan dat ze door de Guide Hachette des vins 2021 zijn verkozen tot Wijnmaker van het Jaar! “Notre Jongieux Blanc Jacquère est coup de coeur!” De Jongieux Blanc – Vin De Savoie is ontwikkeld in de meest pure traditie, zonder malolactische omzetting, om de sprankeling en frisheid die zo kenmerkend is te behouden. Het is een “dorstige” wijn, en dat is tegenwoordig echt een pré! “Slechts 11°, zoals de wijnen die mijn vader Françis maakte, er is tegenwoordig veel vraag naar het lage alcoholpercentage”. De witte Jongieux is erg licht, in tegenstelling tot de Rousette de Savoie. “We hebben het geluk zeer oude wijnstokken te hebben in een van de mooiste terroirs van Savoye. Het is het land dat alles doet. Je herkent een Rousette aan zijn tonen van gekonfijte druiven en zijn aroma’s van honing. Het zijn de gletsjermorenen die rusten op kruimelige kalkstenen rotsen die het deze smaak geven.” – “We doen er alles aan om mooie en fruitige wijnen te verkrijgen. Op onze gamays, zoals in Beaujolais, gebruiken we een semi-koolzuurmaceratie die het rode fruit naar voren brengt.”

Binnenkort verkrijgbaar bij Vino Amore

savoie

Savoie kaas

De KAZEN uit de wijde regio rond de Mont Blanc – ook het decor behoort de mooiste van de qua natuur toch al zo verwende Fransen – hebben de landsgrenzen sinds lang overschreden. Reblochon, Tomme, Beaufort, Beaumont, Abondance, Chevrotin, Emmental, Raclette… Met Thônes als kaashoofdstad wordt er gemolken, bereid, gedroogd, omgekeerd en verpakt dat het een lieve lust is.

Met beide voeten in de kaas sinds 1919: de familie Pochat uit Annecy-le-Vieux. Tot op vandaag kaasmakers met in de heuvels van het Aravisgebergte opgehaalde melk, maar ook verpakkers en verkopers van de bijna zeldzame Reblochon Fermier die nog door de boeren thuis wordt bereid zoals dat eeuwen geleden al gebeurde. De prijs van die fermier ligt iets hoger, maar de smaak van zo’n échte Reblochon is met geen andere zachte kaas te vergelijken. Of het zou de Beaufort moeten zijn. In de Savoie wordt de Beaufort de prins der bergen genoemd. De koninklijke status van Reblochon komt daardoor echter niet in gevaar. Waar de naam reblochon vandaan komt? Wel, toen deze kaas in de 13de eeuw voor het eerst werd gemaakt, stonden de tollenaars van de landeigenaar mee te kijken en moest de boer betalen voor elke liter melk die van de koe naar de emmer verhuisde. Om de mannen van den taks om de tuin te leiden, molk de boer slechts een kleine hoeveelheid. Zodra de geldwolven weg waren, begon hij opnieuw en dit keer tot de laatste druppel. Dat heette reblocher: de spenen van de koe opnieuw beroeren. En van reblocher was het een kleine stap naar reblochon.

Beaumont de Savoie – verkrijgbaar bij ‘t Ambachtse Kaashuys

Beaumont de Savoie

Deze kaas is minder bekend dan zijn neven uit dezelfde regio, Tomme en Reblochon, en is een lokale exclusiviteit. De kaas is fijn en fruitig, heeft een zachte textuur en is tegelijkertijd rijk aan aroma’s.

  • harde kaassoort;
  • volle rauwe koemelk;
  • 5 maanden of langer gerijpt.

Deze fantastische kaas is o.a. verkrijgbaar bij ‘t Ambachtse Kaashuys – Louwersplein 15, 3343 RC Hendrik-Ido-Ambacht!

Vleeswaren

En dan zijn er nog de gedroogde en gerookte VLEESWAREN. De zachtheid van de Savoie gevangen in een hartige hap. Varkenskwekerijen waren er lang voor de Savoie in 1948 bij Frankrijk werd gevoegd. Tot dertig jaar geleden had zelfs één op de twee boerderijen een varkensstal. Nu is dat aantal veel geringer, maar de omzet door het samengaan van artisanale en industriële activiteit veel groter. Omdat de oude recepten tot vandaag worden toegepast, zoals bij Les Salaisons Peguet in Taninges, ging de kwaliteit er alleen op vooruit. Vooral de droge ham moet niet onderdoen voor Italiaanse en Spaanse soortgenoten. Dat heeft te maken met de droge berglucht en de geringe hoeveelheid zout die wordt gebruikt voor de bewaring. Tussen slachterij en perfecte ham liggen negen maanden.

Savoie tips

Restaurant La Bouitte

Eigenaren René en Maxime Meilleur, van driesterrenrestaurant (en hotel) HOTEL RESTAURANT LA BOUITTE – SAVOIE, blijven optimistisch! Ze hebben de 15 gastenkamers omgetoverd tot restaurant en ze serveren de gastronomische menu’s op de kamers. Het is mooi om te zien hoe een driesterrenrestaurant zich aanpast aan de situatie, met evenveel passie.

Raclette de Savoie

Raclette de Savoie heeft zijn adellijke letters verworven dankzij zijn uitgesproken en evenwichtige smaak, zijn aromatische rijkdom, zijn ideale fondant. Traditie, innovatie en passie vormen de oorsprong van de ontwikkeling van Raclette de Savoie. Deze kaas werd meer dan 40 jaar geleden geboren en maakt deel uit van de voorouderlijke geschiedenis van het kweken en kaasmaken in de Alpen, maar ook van de ontwikkeling van witte steenkool en vervolgens het epos van witgoud. Het is in deze industriële en toeristische context dat Raclette de Savoie zich ontwikkelde, grotendeels aangemoedigd door technologische innovatie en de wens van de lokale bevolking om consumenten een uniek, authentiek en emblematisch Savoy-product te bieden.

Entre Terre et Ciel

Hou je van rust en ruimte? Dan is de nieuwste boomhut ‘La Feuille’ uit de collectie van Entre Terre et Ciel helemaal iets voor jou. Gelegen op 10 meter hoogte, kijk je uit over de hoogste top van Europa. Ontsnap aan alle drukte en wees één met de natuur. Ontdek alle hutten!

Savoie fondue

Haal de Savoyaardse sfeer in huis met een avondje kaasfondue. Het restaurant La Bouitte***, in Saint-Martin-de-Belleville, is ontworpen door een familiehuis dat zich onderscheidt door de complexe kennis van het gastronomisch vak en de Savoyaardse kaasfondue opnieuw uitvindt. Zelf ook zo’n sfeervol en gezellig avondje nabootsen? Ontdek hier het klassieke kaasfondue recept en geniet!

Alp l’Hôtel

Voormalig 3-sterren hotel Alp l’Hôtel heeft zichzelf volledig omgetoverd tot een nieuw 4-sterren hotel ‘Le Lodji’.  Alles aan het hotel is gerenoveerd tot ultieme luxe en een hogere capaciteit. Kom genieten deze winter in de overheerlijke spa, op het buitenterras en in de loungebar!